Manasi

जगदीश खेबूडकर ( Jagdish Khebudkar)

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
 मराठी गीतकार ( Marathi Gitkar / Marathi Geetkar )
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

जगदीश खेबूडकर हे मराठी गीतकार होते.
त्यांनी सुमारे ३२५ मराठी चित्रपटांसाठी गीते लिहिली. खेबूडकर वयाच्या ७९व्या वर्षी ३ मे २०११ रोजी निधन पावले. त्यांची सांगीतिक कारकीर्द पाच दशकांइतकी मोठी होती. ग.दि.माडगुळकरांनंतर इतका मोठा गीतकार झालेला नव्हता.

देवघरात म्हणायची भक्तीरसपूर्ण गाणी असोत, किंवा ठसकेबाज लावणी... आपल्या नवनवोन्मेषी प्रतिभेच्या जोरावर ही दोन्ही परस्परविरोधी गीतं एकाचवेळी समर्थपणे लिहिणारे, मराठी चित्रपटांना अनेक अजरामर गीतांची देणगी देणारे ज्येष्ठ गीतकार जगदीश खेबुडकर यांचं आज निधन झालं. कोल्हापुरातल्या आधार हॉस्पिटलमध्ये त्यांची प्राणज्योत मालवली. ते ८० वर्षांचे होते.

काही दिवसांपूर्वी श्वासोच्छवासाचा त्रास जाणवू लागल्यानं जगदीश खेबुडकर यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. सुरुवातीचे काही दिवस ते उपचारांना चांगला प्रतिसाद देत होते. परंतु, नंतर त्यांची तब्येत अचानक खालावली गेली आणि किडनी निकामी झाल्यानं आज दुपारी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या जाण्यानं मराठी सिनेजगतात शोककळा पसरली आहे.

जगदीश खेबुडकर यांचा जन्म १० मे १९३२ सालचा. वयाच्या १६ व्या वर्षी त्यांनी पहिली कविता लिहिली आणि इथेच त्यांचं कार्यक्षेत्र ठरून गेलं. १९५६ रोजी त्यांचेपहिले गीत आकाशवाणीवर प्रसारित झालं, तर १९६० रोजी त्यांचं पहिले चित्रगीत प्रेक्षकांसमोर आलं. त्यानंतर या प्रतिभासंपन्न कवीनं मागे वळून पाहिलं नाही. उत्कट भावभावनांचा सौंदर्यपूर्ण आविष्कार त्यांच्या लेखणीतून साकारत गेला आणि त्यांनी मराठी गीत-संगीतप्रेमींना मोहून टाकलं. आकाशी झेप घे रे पाखरा, पिकल्या पानांचा देठ की हो हिरवा, मला हो म्हणतात लवंगी मिरची, विठुमाऊली तू माऊली जगाची, ऐरणीच्या देवा तुला, कसं काय पाटील बरं हाय का, अष्टविनायका तुझा महिमा कसा, तुम्हावर केली मी मर्जी बहाल यासारखी बहुरंगी, बहुढंगी गाणी त्यांनी लिहिली आणि मराठी रसिकांना अक्षरशः वेड लावलं. पिंजरा चित्रपटातल्या प्रत्येक लावणीतला प्रत्येक शब्द त्यांनी ज्या ताकदीनं लिहिला त्याला तोड नव्हती.

आपल्या ५०-५२ वर्षांच्या कारकीर्दीत साडेतीन हजार कविता , पावणेतीन हजारचित्रगीते , २५ पटकथा , संवाद , ५० लघुकथा , पाच नाटके , चार दूरदर्शन मालिका, चार टेलिफिल्म , पाच मालिका गीते जगदीश खेबुडकरांच्या नावावर जमा आहेत. जुन्या काळातील अनेक मातब्बर गायक-संगीतकारांसोबत त्यांनी जितक्या सहजतेनं काम केलं, तितक्याच सोपेपणानं त्यांनी नव्या पिढीतल्या गायक-संगीतकारांशीही जुळवून घेतलं. अलिकडच्या काळात अजय-अतुलनं संगीतबद्ध केलेलं मोरया-मोरया हे गाणंही खेबुडकरांचंच आहे. किंबहुना, अजय-अतुलच्या संगीतावर खेबुडकरांनी या गाण्याचे शब्द लिहिले आहेत. यातून त्यांचं सामर्थ्य सहज लक्षात येतं.

सिनेसंगीतविश्वाला दिलेल्या योगदानाबद्दल जगदीश खेबुडकर यांना व्ही. शांताराम स्मृती जीवनगौरव पुरस्कार, ‘ मृत्युंजय ’ कार शिवाजी सावंत पुरस्कार, बालगंधर्व स्मारक समिताचा बालगंधर्व पुरस्कार यासारखे अनेक सन्मान मिळाले होते.

मी साहित्यिक झालो, जन्माचं सार्थक झालं, अशा भावना ठाण्याच्या साहित्य संमेलनात व्यक्त करणा-या जगदीश खेबुडकरांनी आज ईहलोकीचा निरोप घेतला. ते आपल्यातून निघून गेले असले तरी त्यांची गाणी आपल्या ओठांवर कायमच येतील, आकाशवाणीवर त्यांचं गाणं वाजलं नाही, असा एकही दिवस जाणार नाही, अशा भावना व्यक्त करत सिने-साहित्य क्षेत्रातील मान्यवरांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली आहे.

जगदीश खेबूडकर यांना "जीवनगौरव' पुरस्कार
पुणे  -  प्रकाश ढेरे चॅरिटेबल ट्रस्ट आणि गंगा लॉज मित्रमंडळातर्फे ज्येष्ठ कवी-गीतकार जगदीश खेबूडकर यांना यंदाचा "जीवनगौरव' पुरस्कार जाहीर झाला आहे. 21 हजार रुपये आणि स्मृतिचिन्ह, असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. गोव्याचे कवी पुष्पाग्रज यांच्या "शां. ति. अ. वे. द. ना.', पिंपळगाव बसवंत येथील ऐश्‍वर्या पाटेकर यांच्या "भुईशास्त्र' आणि उरुळीकांचन येथील कल्पना दुधाळ यांच्या "सीझर कर म्हणतेय माती' या कवितासंग्रहांना यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार जाहीर झाला आहे. प्रत्येकी पाच हजार एक रुपये आणि स्मृतिचिन्ह, असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. यशवंतराव चव्हाण जयंतीनिमित्त शनिवारी (ता. 12) टिळक स्मारक मंदिर येथे रात्री साडेआठ वाजता होणाऱ्या कार्यक्रमात उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या हस्ते हे पुरस्कार प्रदान करण्यात येणार आहेत. या वेळी महापौर मोहनसिंग राजपाल, आमदार उल्हास पवार आणि अनिल भोसले उपस्थित राहणार आहेत, अशी माहिती ट्रस्टचे अध्यक्ष रामदास फुटाणे आणि विजय ढेरे यांनी पत्रकार परिषदेत दिली. यानिमित्ताने होणाऱ्या कवी संमेलनामध्ये रामदास फुटाणे, प्रा. फ. मुं.

खेबुडकरांची गाणी  :  Jagadish Khebudkaranchi gaani
                          गीतकार         -         जगदीश खेबूडकर
           अगं नाच नाच राधे उडवूया    Aga Nach Nach Radhe
           अन्‌ हल्लगीच्या तालावर ढोल    An Hallagichya Talavar
           अशी कशी ओढ बाई    Ashi Kashi Odha Bai
             अष्टविनायका तुझा महिमा    Ashta Vinayaka Tujha
             असावा असा सुखी संसार    Asava Asa Sukhi Sansar
             अहो अहो कारभारी हो    Aho Aho Karabhari Ho
         आई उदे ग अंबाबाई    Aai Ude Ga Amba Bai
         आकाशी झेप घे रे    Aakashi Zep Ghe Re
           आज कळीला एक फूल भेटले    Aaj Kalila Ek Phool Bhetale
           आज प्रीतिला पंख हे लाभले    Aaj Preetila Pankh He
           आधार तू जीवनी आधार    Aadhar Tu Jeevani Aadhar
             आम्ही चालवू हा पुढे वारसा    Aamhi Chalavu Ha Pudhe
         आली आली हो भागाबाई    Aali Aali Ho Bhagabai
         आली ठुमकत नार लचकत    Aali Thumakat Nar Lachakat
           आल्या नाचत नाचत मेनका    Aalya Nachat Nachat
             इथे मिळाली सागर-सरिता    Ithe Milali Sagar-Sarita
           उई साजण आला    Ui Sajan Aala
           उठा उठा सूर्यनारायणा    Utha Utha SuryaNarayana
           उद्योगाचे घरी देवता    Udyogache Ghari Devata
           ऊठ पांडुरंगा आता    Utha Panduranga Aata
           एक लाजरा न्‌ साजरा मुखडा    Ek Lajara N Sajara
           एकतारिसंगे एकरूप झालो    Ekatari Sange Ekaroop
         ऐरणिच्या देवा तुला ठिणगि    Airanichya Deva Tula
         ओवाळिते मी लाडक्या भाऊराया    Ovalite Mi Ladkya BhauRaya
             कधी तू हसावे कधी तू रुसावे    Kadhi Tu Hasave Kadhi Tu
           करी दिवसाची रात माझी    Kari Divasachi Raat Majhi
           कल्पनेचा कुंचला    Kalpanecha Kunchala
         कशी नशीबाने थट्टा आज    Kashi Nashibane Thatta Aaj
         कसं काय पाटील बरं    Kasa Kaay Patil Bara
           किती सांगू मी सांगू कुणाला    Kiti Sangu Mi Sangu Kunala
             कुणी ग बाई मारली कोपरखळी    Kuni Ga Bai Marali
         कुण्या गावाचं आलं पाखरू    Kunya Gavacha Aala
           कोण होतीस तू काय झालीस    Kon Hotis Tu Kaay Jhalis
           ग बाई बाई झोंबतो गारवा    Ga Bai Jhombato Garava
             गणगौळण झाली सुरू    Gan Gaulan Jhali Suru
             गणपती तू गुणपती तू    Ganapati Tu Gunapati Tu
         गळ्यात माझ्या बांधा एक    Galyat Majhya Bandha Ek
           गुलजार गुलछडी नटून मी    Guljar Gulachadi Natun Mi
             गोऱ्या गोऱ्या टाचंत काटा    Gorya Gorya Tachet Kata
           घेऊ कसा उखाणा    Gheu Kasa Ukhana
           घेऊन मैफलीचा रात्रीतला    Gheun Maiphalicha Ratritala
           चंदनाच्या देव्हाऱ्यात उभा    Chandanachya Devharyat
         चांदण्यात ह्या धरणी हसते    Chandanyat Hya Dharani
           चंद्र आहे साक्षिला    Chandra Aahe Sakshila
           चंद्र होता साक्षीला    Chandra Hota Sakshila
           चंद्रातुनी तुझ्या या बरसात    Chandratuni Tujhya Ya
         छबीदार छबी मी तोऱ्यात    Chabidar Chabi Mi Toryat
           जय जय हो महाराष्ट्रचा    Jay Jay Ho Maharashtracha
           जागे व्हा मुनिराज    Jage Vha Muniraj
           जीवन गगन मी पाखरू    Jivan Gagan Mi Pakharu
           झन झननन छेडित तारा    Jhan Jhannan Chedit Tara
           टाळ बोले चिपळीला    Taal Bole Chipalila
             ठुमकत आल्या किती गौळणी    Thumakat Aalya Kiti Gaulani
           तुझे रूप राणी कुणासारखे    Tujhe Roop Rani
         तुम्हांवर केलि मि मर्जि    Tumhavar Keli Mi Marji
         तू उदास का    Tu Udas Ka
           तू ... मी ... रे साजणा    Tu...Mi...Re Sajana
           तांडा चालला रे गड्या    Tanda Chalala Re Gadya
           दाम करी काम येड्या    Daam Kari Kaam
         दिसला ग बाई दिसला    Disala Ga Bai Disala
           दूर राहुनी पाहु नको रे    Dur Rahuni Pahu Nako Re
         दे रे कान्हा चोळी अन्‌    De Re Kanha Choli
             देवमानुस देवळात आला    Devmanus Devalat Aala
             देवापुडं मानूस पालापाचोळा    Devapudha Manus Pala
           देश हा देव असे माझा    Desh Ha Dev Ase Majha
         देहाची तिजोरी भक्तीचाच    Dehachi Tijori
             धनगराची मेंढरं गा    Dhanagarachi Mendhara Ga
           धागा जुळला जीव फुलला    Dhaga Julala Jeeva Phulala
           धुंद आज डोळे हवा धुंद    Dhund Aaj Dole
           धुंद एकांत हा    Dhund Ekant Ha
           धुंद ही हवा तरी फूल फुलेना    Dhund Hi Hava Tari Phool
           धुंदी कळ्यांना धुंदी    Dhundi Kalyana Dhundi
           धुंदीत गाऊ मस्तीत राहू    Dhundit Gau Mastit Rahu
         नका तोडू पावणं जरा थांबा    Naka Todu Pavana Jara
         नाच ग घुमा कशी मी    Nach Ga Ghuma Kashi Mi
         नाचतो डोंबारी रं    Nachato Domabari Ra
         निसर्गराजा ऐक सांगते    Nisarga Raja Aik Sangate
         निळे गगन निळी धरा    Nile Gagan Nili Dhara
           पाहुनी प्यारभरी मुसकान    Pahuni Pyarbhari Muskan
           पिकल्या पानाचा देठ    Pikalya Panacha Deth Ki Ho
           प्रभू सोमनाथा    Prabhu Somanatha
           प्रेमाला उपमा नाही हे    Premala Upama Nahi
             फुलं स्वप्नाला आली ग    Phula Swapnala Aali Ga
             फूलपाखरू झालो रे मी    Phoolpakharu Jhalo Re Mi
         बाई बाई मन मोराचा    Bai Bai Man Moracha
         बाजार फुलांचा भरला    Bajar Phulancha Bharala
         बिब्बं घ्या बिब्बं    Bibba Ghya Bibba Shikkakai
         ब्रम्हा विष्णू आणि महेश्वर    Bramha Vishnu Aani
             मथुरेला कृष्ण निघाला    Mathurela Krishna Nighala
         मनोगतांचे उंच मनोरे    Manogatanche Unch
         मला इष्काचि इंगळी डसली    Mala Ishkachi Ingali Dasali
           मला लागली कुणाची उचकी    Mala Lagali Kunachi Uchaki
           मला हो म्हणतात लवंगि मिरची    Mala Ho Mhanatat Lavangi
           माझ्या भावाला माझी माया    Majhya Bhavala Majhi Maya
         मी आज फूल झाले    Mi Aaj Phul Jhale
           मी जलवंती मी फुलवंती    Mi Jalavanti Mi Phulavanti
           मी सुखाने नाहले    Mi Sukhane Nahale
         मैत्रिणींनो थांबा थोडं    Maitrino Thamba Thoda
           या नव्या सुखाला काय म्हणू    Ya Navya Sukhala Kaay
           या मीलनी रात्र ही रंगली    Ya Milani Ratra Hi Rangali
           या रावजी बसा भावजी    Ya Ravaji Basa Bhavaji
           रवि आला हो रवि आला    Ravi Aala Ho Ravi Aala
           राजसा घ्यावा गोविंद विडा    Rajasa Ghyava Govind Vida
           राजा ललकारी अशी घे    Raja Lalakari Ashi Ghe
         राया मला जरतारी शालू आणा    Raya Mala Jartari Shalu
             रुणझुणत्या पाखरा जा रे    Runajhunatya Pakhara Ja
           लाजले मी लाजले    Lajale Mi Lajale
             लेक माझी लाडकी तू    Lek Majhi Ladaki Tu
         वारा गाई गाणे    Vara Gai Gane
           विठुमाऊली तू माऊली जगाची    Vithu Mauli Tu Mauli Jagachi
             वेडी खुळी ही प्रीत मला    Vedi Khuli Hi Preet Mala
           शंकरा करुणाकरा    Shankara Karunakara
           शुभंकरोति म्हणा मुलांनो    Shubhankaroti Mhana
         सख्या रे घायाळ मी    Sakhya Re Ghayal Mi Harini
         सख्या हो आज मला सावरा    Sakhya Ho Aaj Mala Savara
           सजणी ग भुललो मी    Sajani Ga Bholalo Mi
           सत्य शिवाहुन सुंदर हे    Satya Shivahun Sundar He
         सत्यम्‌ शिवम्‌ सुंदरा    Satyam Shivam Sundara
           सावधान होई वेड्या    Savadhan Hoi Vedya
         सोळावं वरीस धोक्याचं    Solava Varis Dhokyacha
           संसार-मंदिरी या    Sansar Mandiri Ya Nahi Une
         संसार मांडते मी    Sansar Mandate Mi
         संसार हा सुखाचा    Sansar Ha Sukhacha
             सांग सखे मी चोर कसा    Sang Sakhe Mi Chor Kasa
         सांभाळ दौलत सांभाळ    Sambhal Dauat Sambhal
           सुंबरान गावू चला सुंबरान    Sumbaran Gavu Chala
         स्वप्नांत रंगले मी    Swapnat Rangale Mi
         स्वप्नात साजणा येशील का    Svapnat Sajana Yeshil Ka
         हलके हलके जोजवा    Halake Halake Jojava
         हवास मज तू हवास तू    Havas Tu Havas Tu
           हसले फसले हरवून मला मी    Hasale Phasale Harvun
         हा सागरी किनारा    Ha Sagari Kinara
           हिरवा निसर्ग हा भवतीने    Hirava Nisarga Ha Bhavatine
         हिशोब सांगते ऐका भावजी    Hishob Sangate Aika Bhavaji
         ही कशानं धुंदी आली    Hi Kashana Dhundi Aali
           ही तुमची भारतमाता    Hi Tumachi Bharat Mata
           ही दुनिया हाय एक जतरा    Hi Duniya Haay Ek Jatara
         श्रीरामाच्या पूजेसाठी आज    Shri Ramachya Pujesathi

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
 मराठी गीतकार ( Marathi Gitkar / Marathi Geetkar )
---------------------------------------------------------------------------------------------------------